.:GRZYBICA SKÓRY:. - mikrosporoza

Grzybica skóry, określana też jako dermatofitoza, jest chorobą skóry powodowaną przez grzyby. Najczęściej wywołują ją Microsporum canis lub Microsporum gypseum. Te same grzyby mogą być przyczyną schorzenia u licznych gatunków zwierząt, a także u ludzi.

U kotów grzybica najczęściej udziela się przez kontakt bezpośredni. Może być też przenoszona przez zabrudzone postania, klatki, naczynia lub meble. Wszystkie grzyby odpowiedzialne za wywoływanie chorób skóry mogą przeżywać w środowisku przez bardzo długi czas, tworząc zarodniki. Są one naturalnymi mieszkańcami gleby. Ponadto mikroorganizmy te mogą być izolowane ze skóry i okrywy włosowej kotów zdrowych, nie wykazujących objawów chorobowych. Wiele osobników może być więc bezobjawowymi nosicielami, na których grzyby bytują, nie wywołując choroby.

Niezależnie od tego, w jaki sposób zwierzę zetknęło się z grzybami, rozwój choroby jest bardzo podobny. Pierwotnie obejmuje ona mieszki włosowe i włosy. Grzyby wnikają do mieszków włosowych, usadawiają się tam i atakują łodygę włosa. Włosy stają się kruche i łamliwe. Proces może objąć również komórki skóry w pobliżu mieszków włosowych. Obumarłe włosy i komórki skóry odpadają i, zawierając grzyby i ich zarodniki, stają się źródłem zakażenia dla innych zwierząt.

Objawy

U kotów zmiany wywoływane przez grzybicę mogą się znacznie różnić. Zazwyczaj są to suche, regularnie okrągłe zmiany na skórze, z niemal całkowitymi ubytkami włosów. Skóra w tych miejscach przybiera zabarwienie od szarego do brązowego. Zmiany mogą występować we wszystkich okolicach ciała, ale najczęściej obserwowane są na głowie lub w jej pobliżu. Koty rzadko drapią się. Zmiany pojawiają się spontanicznie i osiągają wymiary 1-5 cm. Włosy zazwyczaj wypadają, odsłaniając zgrubiałą, pokrytą strupami powierzchnię, która następnie wiotczeje.

U niektórych zwierząt w miejscach ubytku włosów powierzchnia skóry jest wilgotna, pokryta przejrzystym lub różowawym płynem, a nie strupami. Czasem stwierdza się występowanie bezwłosych guzków o średnicy 0,5-1 cm. Określane jest to jako ziarenkowate zapalenie skóry. Zmiany takie mogą powstawać wszędzie, ale najczęściej pojawiają się na głowie i kończynach.

U innych kotów nie ma wyraźnych zmian na skórze. Występuje natomiast uogólniona utrata włosów, obejmująca duże obszary powierzchni ciała. Ponadto u wielu kotów występuje grzybica pazurów, związana z umiejscowieniem się grzybów w łożach pazurów. Tworzą się strupowate zmiany w miejscu połączenia pazura ze skórą. Pazury rosną nieprawidłowo, ulegają deformacji i często są zrzucane.

Nie wszystkie koty są jednakowo wrażliwe na zakażenia grzybicze. Jak powiedziano wcześniej, wiele z nich może być nosicielami dermatofitów przez całe życie i nigdy nie występują u nich zmiany. Możliwość wystąpienia klinicznych objawów zakażenia zależy od indywidualnych możliwości systemu odpornościowego zwierzęcia. U kotów odpornych na inwazję grzybów nie obserwuje się zmian, lecz stają się one ich nosicielami. Czasem u kotów, których odporność zostanie obniżona przez choroby, takie jak białaczka lub zakaźne zapalenie otrzewnej, wtórnie rozwija się grzybica skóry. Stosowanie leków, takich jak steroidy, podawane w dużych dawkach, może osłabić odpowiedź immunologiczną organizmu i czyni zwierzęta bardziej podatnymi na zakażenia grzybicze. Koty długowłose, szczególnie perskie i himalajskie, są bardziej podatne na te zakażenia. Również kocięta są bardziej podatne na grzybice niż zwierzęta dorosłe, prawdopodobnie dlatego że ich system odpornościowy nie jest w pełni rozwinięty.

Diagnoza

Diagnoza zazwyczaj jest oparta nie tylko na stwierdzeniu występowania zmian, ale uzupełniona mikroskopowym badaniem włosów, które wykazuje obecność grzybów, oraz posiewami mikrobiologicznymi z włosów i złuszczonego naskórka. Przeprowadza się też badanie skóry i okrywy włosowej w świetle lampy Wooda. Kiedy jej światło zostanie skierowane na okrywę włosową, obszary zakażone przez grzyb Microsporum canis fluoryzują jasnozielono. Test ten jest specyficzny dla Microsporum canis, ponieważ inne grzyby nie fluoryzują. Postępowanie lecznicze musi obejmować zarówno zwierzę, jak jego otoczenie. Zazwyczaj wycina się włosy wokół zmiany i stosuje miejscowo maści przeciwgrzybicze, płukanki cytrynianowo-siarkowe, szampony zawierające związku jodu i chlorheksydynę. Wskazane jest stosowanie więcej niż jednego preparatu działającego miejscowo. W przypadkach większego nasilenia podaje się także leki doustne. W przeszłości lekiem z wyboru była gryzeofulwina, ale obecnie lekarze weterynarii wolą stosować nowsze i szybciej działające preparaty, zawierające ketokonazol lub jego pochodne. W przypadku kotów ketokonazol jest też bezpieczniejszy niż gryzeofulwina, gdyż powoduje mniej skutków ubocznych.

Leczenie

Ponieważ otoczenie kota jest także zanieczyszczone przez zakażone zarodniki grzybów, również ono musi być objęte właściwym postępowaniem. Naczynia, postania, klatki, podłogi, a także dywany muszą być odkażone. Na twardych powierzchniach zastosować można chemiczne środki odkażające, postania można też prać z użyciem środków wybielających. Dywany i meble oczyszcza się przy użyciu pary wodnej. Nie we wszystkich wypadkach takie postępowanie jest konieczne, ale w licznych hodowlach, gdzie jest wiele osobników narażonych na grzybicę, może to być niezbędne do pełnego kontrolowania sytuacji. Obecnie w USA dostępne są szczepionki, stosowane zarówno zapobiegawczo, jak też jako element postępowania leczniczego. W wielu hodowlach szczepionka jest niemal niezbędnym środkiem do wyeliminowania grzybicy.

Najpopularniejszą grzybicą występującą u kotów jest mikrosporoza, wywołana przez grzyby z rodziny microsporum canischoć zdarzają się i inne formy tej choroby. Zdrowe zwierzęta zarażają się nie tylko poprzez bezpośredni kontakt z chorym, ale także za pośrednictwem pcheł i przedmiotów z którymi stykał się chory kot. Zarodniki są zdolne do zarażania przez kilka lat, jeśli tylko znajdą odpowiednie warunki do przetrwania. Np. jeśli nie odkazimy kocyka na którym sypiał chory kot, to przez jeszcze długi czas będzie on źródłem niebezpieczeństwa, i może dochodzić do wielokrotnych reinfekcji, czyli ponownych zakażeń.