.:ZAKAŹNE ZAPALENIE OTRZEWNEJ KOTÓW:.

(FIP)

Używana zwykle przez lekarzy nazwa tej choroby (FIP) pochodzi od skrótu angielskiego określenia feline infectious peritonitis. Należy ona do najczęstszych chorób kotów. Wywoływana jest przez wirusy należące do rodziny koronawirusów. Chociaż może wystąpić u zwierząt w każdym wieku, najczęściej atakuje koty poniżej piątego roku życia. Nie stwierdza się zależności między płcią bądź rasą a częstotliwością występowania choroby. Chociaż została opisana w latach sześćdziesiątych, do końca lat siedemdziesiątych nie udało się wyizolować wirusa, będącego jej przyczyną.

Jedynymi znanymi nosicielami wirusa wywołującego tę chorobę są domowe i dzikie koty. Przenoszona jest ona przez kontakt bezpośredni. Wirusy znajdują się w ślinie i wydzielinie z nosa. W mniejszym stopniu stwierdzane są w kale i moczu chorych zwierząt. Kiedy znajdą się w środowisku zewnętrznym, są potykane lub wdychane przez inne koty. Mikroorganizmy dostają się do krwi i przenoszone są z nią do węzłów chłonnych, śledziony, wątroby i innych tkanek. W tych obszarach wnikają do specyficznych komórek, należących do systemu odpornościowego, noszących nazwę makrofagów.

Jakie objawy?

Typowym objawem FIP jest powiększony, wypełniony płynem brzuch. Tworzy się on dlatego, że wirus uszkadza ściany naczyń krwionośnych i powoduje wypływ płynów do jam ciała. Jest to określane jako "wysiękowa" postać choroby. Płyn można też czasem stwierdzić wewnątrz klatki piersiowej. Niekiedy nie obserwuje się gromadzenia płynu w jamach ciała, co jest określane jako "sucha" postać FIP. Gromadzący się płyn powoduje zaburzenia funkcji narządów znajdujących się w jamie brzusznej i utrudnienie oddychania, co czasami może być przyczyną śmierci. Niezależnie od tego, czy choroba występuje w postaci wysiękowej, czy w suchej, niemal zawsze kończy się śmiercią. Wirusy atakują liczne narządy organizmu. Kliniczne objawy towarzyszące FIP są podobne do występujących przy wielu długotrwałych, wyniszczających chorobach. Obejmują utratę apetytu, osowiałość, zmniejszenie masy ciała, nawrotową gorączkę i odwodnienie. Ponadto pojawiają się krwawienia, powiększenie węzłów chłonnych, żółtaczka, uszkodzenia oczu, wątroby i nerek. Ponieważ u zwierząt tych występuje osłabienie mechanizmów odpornościowych, często dochodzi do wtórnych zakażeń bakteryjnych.

Podobnie jak przy innych wirusowych chorobach kotów, takich jak białaczka kotów czy zespół niedoboru immunologicznego kotów, nie wszystkie osobniki, które zetknęły się z wirusem FIP, reagują tak samo. Wyróżnia się trzy różne postaci choroby. Zależne są one od zjadliwości wirusa, kondycji kota i sprawności systemu odpornościowego.

W pierwszym przypadku koty zarażone wirusem szybko wytwarzają skuteczną odpowiedź immunologiczną, prowadzącą do unieszkodliwienia mikroorganizmów. Osobniki takie są odporne na przyszłe zakażenia FIP.

W drugiej grupie wirus wnika do organizmu kota, lecz jego działanie jest osłabione przez układ odpornościowy. U tych kotów wirusy nie zostają wyeliminowane, a zwierzęta są ich nosicielami przez długi czas, nawet przez lata. Wydaje się, że między układem odpornościowym kota a wirusem wytwarza się delikatna równowaga, nie przynosząca szkody zwierzęciu. Określane jest to jako zakażenie utajone (latentne). W takim przypadku koty są nosicielami wirusa, ale nie powodują jego rozsiewania i przenoszenia na inne zwierzęta. Jeśli koty z zakażeniem latentnym ulegną innej chorobie lub znajdą się w sytuacji stresowej, ich odporność przeciw FIP zostanie osłabiona, co prowadzi nie tylko do rozsiewania wirusa, ale także do wystąpienia objawów choroby.

W ostatniej, najczęściej stwierdzanej formie koty, które zetknęły się z wirusem, nie są w stanie przeciwstawić się mu. Wirus rozprzestrzenia się w ich organizmie, powodując aktywne zakażenie, kończące się śmiercią.

Diagnoza

Diagnozowanie FIP opiera się na badaniu kota i przeprowadzeniu wywiadu, badaniu gromadzącego się płynu oraz wykonaniu analiz krwi. Niewiele chorób powoduje gromadzenie się gęstego, bogatego w białko płynu w jamie brzusznej i piersiowej. Eliminacji ich można dokonać poprzez testy diagnostyczne. Należą do nich test pośredniej immunofluorescencji przeciwciał IFA (ang. indirect immunofluorescence antibodies) i test enzymatyczny ELISA (ang. enzymelinked immunosorbent asay), polegający na wykrywaniu wirusów (antygenów). Jednakże same te testy nie mogą być podstawą diagnozy, bowiem są jeszcze dalekie od doskonałości. Zdarzają się zarówno wyniki fałszywie negatywne, jak i fałszywie pozytywne. Oznacza to, że choroba może występować u zwierząt, u których test dal wynik ujemny. U tych zwierząt może nie być przeciwciał krążących we krwi. Zdarza się tak często w bardzo wczesnych lub późnych i końcowych stadiach choroby. W innych przypadkach testy mogą dawać wynik pozytywny, mimo że zwierzę nigdy nie zetknęło się z wirusem FIP Różne są tego przyczyny. Jedną z nich może być zakażenie niepatogennym szczepem wirusa. Oznacza to, że w organizmie kota występuje wirus, który żyjąc tu nawet przez długi okres, nie jest w stanie wywołać choroby. Wcześniejsze szczepienie kotów przeciwko FIP powoduje pozytywny wynik testu na obecność przeciwciał. Istnieje też koronawirus, powodujący umiarkowaną postać zakażeń (szczep enteropatogenny ang. feline enteric coronavirus FECV, a ponadto wykazano, że wirusy wywołujące choroby innych gatunków zwierząt, np. koronawirusy psów CCV czy TGEV, powodujące zakaźne zapalenie żołądka i jelit u świń - mogą być obecne w organizmie kota. Wszystko to utrudnia diagnozowanie FIP i jest przyczyną fałszywie pozytywnych wyników testów.

Z tego względu diagnozowanie FIP musi być oparte na analizie wszystkich dostępnych danych, a nie jedynie na przeprowadzeniu testów obecności przeciwciał we krwi. W pewnych wypadkach może to być bardzo trudne, zwłaszcza przy występowaniu formy suchej FIP, a także wówczas gdy występują dwie lub więcej choroby równocześnie.

Leczenie

Nie ma skutecznych metod leczenia FIP Jeśli u zwierzęcia wystąpią objawy kliniczne, zejście śmiertelne następuje zazwyczaj w ciąga kilku miesięcy. Przy leczeniu u niektórych zwierząt może dojść do zaniku objawów klinicznych, ale nie dzieje się tak zawsze. W większości przypadków nie zaleca się nawet leczenia, biorąc pod uwagę stan zwierzęcia i niebezpieczeństwo przenoszenia choroby na inne koty W wypadkach gdy podejmowane jest leczenie, celem jest spowolnienie narastania objawów choroby w nadziei na wytworzenie się pewnej odporności, i stworzenie zwierzęciu możliwie dobrych warunków życia. Kotu podaje się antybiotyki, zabezpieczające przed wtórnym zakażeniem bakteryjnym, i glikokortykosteroidy, wpływające na czynność układu odpornościowego. Zwierzęta te muszą być karmione dobrej jakości łatwo strawną dietą. Zazwyczaj niezbędne jest także podawanie płynów dla utrzymania właściwego nawodnienia organizmu. W pewnych przypadkach stosuje się również preparaty cytotoksyczne, używane w terapii przeciwnowotworowej. Jeśli jednak u kota występują wyraźne objawy FIP, postępowanie terapeutyczne pozwala tylko na pewne przedłużenie życia pacjenta.

Obecnie, ponieważ dostępne są szczepionki, wszystkie działania powinny być nakierowane na zapobieganie wystąpieniu choroby. Wszystkie koty powinny być szczepione corocznie. Stwierdzono, że w naturalnej odporności przeciwko FIP większą rolę odgrywa odporność komórkowa niż istnienie krążących przeciwciał. Wzięto to pod uwagę przy tworzeniu szczepionki donosowej. Zamiast podawania podskórnego czy domięśniowego, opracowano ją w formie kropli, podawanych do nosa. Szczepionki iniekcyjne stymulują powstawanie przeciwciał krążących, które są dużymi białkowymi cząsteczkami, atakującymi i unieszkodliwiającymi obce mikroorganizmy, które wtargnęły do organizmu kota. Podawanie szczepionki w formie kropli donosowych powoduje wytwarzanie komórek odpornościowych, krążących w organizmie i mających zdolność atakowania, niszczenia i neutralizowania powodujących zakażenie wirusów.